پایان ویرایش دومِ شاهنامه فردوسی

پایان ویرایش دومِ شاهنامه فردوسی ...
1host2u.com 08/03/1010 تاریخ

کلیدواژه ها:#آفتاب، #ادبیات_فارسی، #اسفند، #بخارا، #دربار، #درهم، #دینار، #ساسانیان، #سامانی، #سامانیان، #سلطان، #سلطان_محمود، #سلطان_محمود_غزنوی، #شاه، #شاهنامه، #غزنه، #غزنوی، #فارسی، #فردوسی، #فرمان، #نظامی، #نوح، #وزیر، #پارسی، #پایتخت، #کنون

شاهنامه پرآوازه‌ترین سرودهٔ فردوسی و یکی از بزرگ‌ترین نوشته‌های ادبیات فارسی است. فردوسی هنگامی سرودن شاهنامه را آغاز کرد که زبان پارسی دری توانایی‌های بایسته را برای بیان موضوع‌های گوناگون یافته ، اما هنوز در سراسر سرزمین‌های پارسی‌زبان به‌گونه‌ای یکدست و یکسان درنیامده‌بود؛ و در لهجهٔ هر شهر و ناحیه ، واژه‌ها و تعبیرهای ویژه وجود داشت ، و گردآورندگانِ کتاب مَسالِک و مَمالِک به برخی نکته‌ها در این زمینه اشاره کرده‌اند.
فردوسی داستان‌هایی را در روزگار منصور بن نوح ، امیر سامانی ، سروده‌بود. پس از آن در حدود سال ۳۷۰ ه‍.ق ، در روزگار نوح دوم پسر منصور و پس از مرگ دقیقی ، به‌نظم درآوردن متن شاهنامهٔ ابومنصوری را آغاز کرد. گمان می‌رود که دقیقی به‌دستور شاه سامانی کار نظم شاهنامه را آغاز کرده‌بود. ازاین‌رو ، فردوسی برای دنبال کردنِ کار دقیقی ، خواست تا به بخارا ، پایتخت سامانیان ، سفر کند تا هم فرمان ادامهٔ کار را از شاه سامانی ستاند و از پشتیبانی مالی او برخوردار شود و هم این‌که از نسخه‌ای از شاهنامهٔ منثورِ ابومنصور محمد بن عبدُالرَّزّاق — که به‌گمان نگاه‌داری‌شده در کتابخانهٔ دربار سامانی و مورد بهرهٔ دقیقی بود — بهره گیرد. اما پس از این‌که دوستی از همشهریانش — که در « پیشگفتار بایسنقری » محمد لشکری نام برده شده‌است — دست‌نویسی از این منبع را در دسترس او گذاشت ، از این رأی برگشت و کار را در شهر خویش آغاز کرد. او در آغاز از پشتیبانی مالی اَمیرَکْ منصور ، فرزند ابومنصور محمد بن عبدالرزاق بهره‌مند می‌شود. اما این دوران دیری نمی‌پاید و با کشته‌شدن منصور پایان می‌یابد.
او سرانجام شاهنامه را در سال ۳۸۴ ه‍.ق ، سه سال پیش از برتخت‌نشستنِ محمود ، به‌پایان رساند. این ویرایش نخستینِ شاهنامه بود و فردوسی نزدیک به شانزده سالِ دیگر ، در پرمایه‌تر و پیراسته کردن آن کوشید. این سال‌ها هم‌زمان با برافتادن سامانیان و برآمدن سلطان محمود غزنوی بود. روشن است که در ویرایشِ نخستین ، ستایش محمود نبود و به‌گمانْ ستایش منصور بن ابومنصور ، بیش از آنچه که اکنون هست ، بوده و چه‌بسا که ویرایشِ نخست به نام امیرک منصور بوده‌باشد. فردوسی در سال ۳۹۴ ه‍.ق در شصت و پنج سالگی بر آن شد که شاهنامه را به سلطان محمود پیشکش کند ، و ازاین‌رو دست به کارِ تدوینِ ویرایشِ تازه‌ای از شاهنامه شد. او در ویرایش دوم ، بخش‌های مربوط به پادشاهی ساسانیان را تکمیل کرد. پایان ویرایش دومِ شاهنامه در ۲۵ اسفند سال ۴۰۰ ه‍.ق برابر با ۸ مارس ۱۰۱۰ م در هفتاد و یک سالگی فردوسی بوده‌است:
چو سال اندرآمد به هفتادویک همی زیر بیت اندرآرم فلک!
تن شاه‌محمود آباد باد! سرش سبز و جان و دلش شاد باد!
چُنانش ستایم که تا در جهان سخن باشد از آشکار و نهان ،
مرا از بزرگان ستایش بود! ستایش وُرا در فزایش بود!
که جاوید باد آن خردمندمرد همیشه به کام دلش کارکرد!
همش رای و هم دانش و هم نسب چراغ عجم ، آفتاب عرب!
سرآمد کنون قصّهٔ یزدگرد به ماه سپندارمذ روز اِرد ،
ز هجرت شده پنج هشتاد بار به نام جهان‌داور کردگار!
به‌گزارش عروضی ، علی دِیلَم شاهنامه را در هفت دفتر نوشت و فردوسی به‌همراه بودُلَف آن را به دربار غزنه نزد سلطان محمود بُرد. در آن‌جا با کمک احمد بن حسن مِیمَندی ، وزیر سلطان ، شاهنامه به سلطان محمود پیشکش می‌شود. اما به‌خاطر بدگویی حسودان و باورِ مذهبیِ فردوسی ، محمود شاهنامه را نمی‌پسندد و ارج نمی‌نهد و به‌جای پاداش نخستین شصت‌هزار دینار ، پنجاه‌هزار درهم برای او در نظر می‌گیرند و سرانجام هم بیست‌هزار درهم بیشتر به فردوسی نمی‌دهند. از این رویداد تا پایان زندگانی ، فردوسی بخش‌های دیگری نیز به شاهنامه افزود که بیشتر در گله و انتقاد از محمود و تلخ‌کامیِ سراینده از اوضاع زمانه بوده‌است. برپایهٔ بیتی در هجوْنامه ، فردوسی در سال‌هایی پس از سرایش شاهنامه ، از سن خود دگربار یاد کرده و خود را هشتاد ساله خوانده‌است:
کنون عمر نزدیک هشتاد شد امیدم به یک باره بر باد شد
برپایهٔ اشاره‌های نظامی عروضی و فریدُالدّین عطار ، زمان کُلیِ سرودن شاهنامه ۲۵ سال بوده‌است. در هجونامه در سه جای سخن از سی سال است و یک بار سی و پنج سال گفته می‌شود. اگر آغاز کار شاهنامه ۳۶۷ ه‍.ق و سال پایان آن ۴۰۰ ه‍.ق پنداشته شود ، درازای سرایش شاهنامه به سی و سه سال می‌رسد. برپایهٔ دیدگاه جلال خالقی مطلق ، با نگرش به زمان سرایش « بیژن و منیژه » و هم‌چنین بازنگری شاهنامه پس از سال ۴۰۰ ه‍.ق ، فردوسی ۳۵ سال از عمر خویش را بر سر سرایش شاهنامه گذاشته‌است.
--- ---
...

ادامه در منبع لینک »

موارد مشابه بر اساس تراکم کلیدواژه
بوی جوی مولیان آید همی: درباره رودکی ...
fa.wikipedia.org ۱۳۹۳/۰۷/۰۱ هنر
شعر پارسی و رودکی ملقب به استاد شاعران رودکی در بسیاری از موارد از اولین‌ها در ادبیات پارسی است. او آثار بسیاری را خلق نمود که متأسفانه جز پاره‌ای از ...ادامه مطلب»

چرا فردوسی و شاهنامه ی او در جهان بی همتاست ؟ ...
shahnamehpajohan.ir ۱۳۹۵/۰۹/۲۶ هنر
مرتضی ثاقب فر چکیده : انگیزه در نوشتن این جستار (مقاله) اظهار نظری است که در نشستی ، از دو زبان شناس گرامی ایرانی شنیدم که این سخن را که « فردوسی آفری...ادامه مطلب»

سعودی هاو تلاش برای احیای آبروی از‌دست رفته ...
irinn.ir ۱۳۹۳/۰۹/۰۲ سیاست
این روزها سیاستمداران ریاض دست به ابتکار عمل و اقدامات جدیدی می‌زنند که هدف اصلی آن را باید احیای هژمونی منطقه‌ای این کشور عنوان کرد. این تحرکات در س...ادامه مطلب»

بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم...
1host2u.ir ۱۳۹۵/۰۸/۲۲ هنر
شعر فارسی حافظ شیرازی غزل 374- بيا تا گل برافشانيم و مي در ساغر اندازيم بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم فلک را سقف بشکافیم و طرحی ...ادامه مطلب»

تاجگذاری شاه اسماعیل صفوی در چهارده سالگی در تبریز...
fa.wikipedia.org 20/03/881 تاریخ
شاه اسماعیل یکم با نام کامل اسماعیل بن سلطان حیدر بن شیخ جنید ملقب به ابوالمظفر بهادرخان حسینی، و معروف به شاه اسماعیل ختایی (زاده ۱۷ ژوئیه ۱۴۸۷ - درگ...ادامه مطلب»


EOF