معمای مرگ فوک‌های خزری

معمای مرگ فوک‌های خزری ...
hamshahrionline.ir ۱۴۰۰/۰۷/۱۴ طبیعت

کلیدواژه ها:#Hamshahrionline.ir، #آلودگی، #آنلاین، #اتحادیه_بین‌المللی_حفاظت_از_طبیعت، #استان_گیلان، #اعتراض، #انزلی، #انقراض، #انگلستان، #ایران، #ترکمنستان، #ترکیه، #تغذیه، #تلفات، #تیرماه، #جویبار، #حیات_وحش، #خبر، #خزر، #داغستان، #درمعرض_خطر، #دریانوردی، #دریای_خزر، #دریایی، #روسیه، #شمال_ایران، #شهریور، #شکار، #شیلات، #طبیعت، #فوک_خزری، #فوک‌های_خزری، #قانونی، #قزاقستان، #مازندران، #مرجع، #مردم، #نظامی، #هلند، #همشهری، #همشهری_آنلاین، #ولگا، #ژاپن، #کاسپین، #کشف، #گیلان

افزایش تلفات فوک‌های خزری در استان‌های گیلان و مازندران طی ماه‌های گذشته نگرانی‌ها از انقراض این گونه نادر دریای خزر را بیشتر کرده‌ است.
همشهری آنلاین - اشکان جهان‌آرای/ فرشته رضایی: تلفات غیرعادی فوک‌ها در سواحل دریای خزر ، در استان‌های گیلان و مازندران ، از ابتدای سال‌جاری تاکنون ، نگرانی‌های زیادی را درمیان مسئولان و فعالان محیط‌زیست به‌همراه داشته‌است. حجم بالای تلفات فوک‌های خزری در سال‌ جاری در حالی‌ است که بر اساس اعلام مسئولان ، متوسط تلفات این گونه در سال‌های گذشته ۳ تا ۴ قلاده و عمدتاً ناشی از آسیب‌های فیزیکی و گرفتار شدن در تورهای صیادی بوده‌است. گمانه‌زنی‌های اخیر پیرامون افزایش غیرعادی میزان مرگ فوک‌های خزری سبب شده‌ مسئولان سازمان حفاظت محیط‌زیست در ۲ استان گیلان و مازندران ، بررسی‌های ویژه‌ای را در این زمینه در دستور کار قرار دهند. بر این اساس گفته می‌شود کارشناسان درحال بررسی اطلاعات از میزان و علل مرگ و میر فوک‌های خزری هستند تا بلکه بتوان به‌دلایل دقیق‌تری دراین زمینه دست یافت.
افزایش ۴برابری مرگ فوک‌ها
تعداد لاشه‌های کشف شده از فوک‌های خزری در سواحل مازندران از ابتدای سال‌جاری تا ۱۱ مهرماه به ۱۵ قلاده رسیده که بیش‌از ۴برابر سال‌های گذشته است. آخرین لاشه فوک تلف شده هم در ساحل جویبار مشاهده شد. این افزایش تلفات حساسیت روی این گونه مهم و در معرض خطر انقراض را بیشتر از قبل کرده‌است. اگرچه هنوز دلیل افزایش تعداد تلفات فوک‌های خزری مشخص نشده‌است و بررسی‌ها برای تشخیص دلیل اصلی مرگ این گونه نادر آبزی درحال انجام است ، اما کارشناسان دلایل متعددی مانند آلودگی دریا ، شیوع بیماری در میان فوک‌ها و حتی پیامدهای برگزاری مانور نظامی کشورهای همسایه در مناطق شمالی دریای خزر را در بروز این وضعیت محتمل می‌دانند.
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست مازندران با بیان اینکه تلفات فوک‌ها غیرعادی است ، به خبرنگار همشهری می‌گوید: در سال‌های گذشته معمولا بین ۲ تا ۳ لاشه فوک خزری در سواحل استان مشاهده می‌شد که معمولا به‌دلیل گرفتار شدن در تورهای صیادی بود ، اما اینکه لاشه ۱۵ فوک خزری را در کمتر از ۷ ماه در سواحل استان ببینیم ، غیرعادی و هشدار دهنده است.
عوامل احتمالی
« حسینعلی ابراهیمی‌کارنامی » می‌افزاید: بررسی‌ها برای پی بردن به دلیل افزایش مرگ فوک‌های خزری در حال انجام است ، اما مشکل اینجاست که لاشه‌های کشف شده تجزیه شده هستند و به‌دلیل تخریب بافت ، بدن فوک‌ها قابلیت بررسی آزمایشگاهی را ندارد. به‌همین دلیل تا زمانی که لاشه‌های سالم‌تری به دست نیاید ، عملا دستیابی به نتایج دقیق درباره علل مرگ فوک‌ها ممکن نیست. با این‌ حال نمونه‌هایی از همین لاشه‌ها گرفته شد تا در صورت امکان ، آزمایش‌هایی در این زمینه انجام شود.
وی احتمال مرگ فوک‌ها بر اثر خفگی به‌دلیل گرفتار شدن در تور صیادان را با توجه به انجام نشدن فعالیت‌های شیلاتی در دریای خزر طی نیمه نخست سال‌جاری منتفی می‌داند و اظهار می‌کند: مشخص است که این فوک‌ها براثر خفگی و گرفتار شدن در تور تلف نشده‌اند و باید علل دیگری مانند آلودگی میکروبی ، ویروسی یا عوامل محیطی وجود داشته باشد که نیاز به بررسی دقیق‌تری دارد.
ابراهیمی‌کارنامی اضافه می‌کند: البته انجام آزمایش برای تشخیص علل مرگ فوک‌ها باید در آزمایشگاه مرجع سازمان دامپزشکی کشور انجام شود و با توجه به ورود مستقیم اداره‌ کل حیات وحش سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور به مرگ فوک‌های خزری ، آزمایش‌ها نیز با هماهنگی ۲سازمان حفاظت محیط‌زیست و دامپزشکی کشور پس از فرستادن نمونه‌ها به آزمایشگاه این سازمان انجام خواهد شد.

از سال۲۰۰۸ میلادی نام فوک خزری در فهرست قرمز اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت به‌عنوان یک گونه درخطر انقراض قرار گرفته‌ است.
خطر انقراض
فوک‌های خزری تنها گونه پستاندار بزرگ‌ترین دریاچه جهان هستند که به دلایل مختلف طی سال‌های اخیر در دسته جانوران درمعرض خطر انقراض قرار گرفته‌اند. گفته می‌شود که درحال‌حاضر بین ۷۰ تا ۱۰۰هزار فوک خزری در دریای خزر حضور دارند که بین مناطق شمالی و جنوبی این دریا هرسال در مهاجرت هستند و رفت و آمد می‌کنند. به همین دلیل در سواحل شمالی دریای خزر ، مانند ساحل روسیه و جمهوری‌آذربایجان نیز تلفات این پستاندار دریایی مشاهده می‌شود که اتفاقا تعداد تلفات دراین مناطق بیشتر است. بهار امسال برخی منابع رسمی اعلام کردند که لاشه ۱۷۰ فوک خزری در سواحل روسیه مشاهده شده که اتفاقی عجیب و غیرعادی به‌حساب می‌آید و احتمالا هم بی‌ارتباط به مشاهده شدن لاشه‌ فوک‌های خزری در سواحل جنوبی دریای خزر نیست.
کارشناسان دلایل متعددی مانند آلودگی دریا ، شیوع بیماری در میان فوک‌ها و حتی پیامدهای برگزاری مانور نظامی کشورهای همسایه در مناطق شمالی دریای خزر را در بروز این وضعیت محتمل می‌دانند.
رئیس اداره نظارت برامورحیات وحش اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست مازندران در گفت‌وگو با خبرنگار همشهری این احتمال را رد نمی‌کند و می‌گوید: اینکه چند ماه پیش ده‌ها فوک خزری در شمال دریای خزر و ساحل کشورهای همسایه مشاهده شد ، می‌تواند با مشاهده شدن لاشه فوک‌ها در سواحل جنوبی دریای خزر و شمال ایران مرتبط باشد.
« کوروس ربیعی » اظهار می‌کند: فوک‌های خزری یک جمعیت مهاجر در دریای خزر هستند که تابستان و پاییز در مناطق جنوبی دریا و زمستان و بهار در آب‌های شمالی حضور دارند. ممکن است یک بیماری ویروسی درمیان فوک‌ها شایع شده باشد و حالا پس از مهاجرت‌شان به آب‌های جنوبی ، شاهد لاشه فوک‌های تلف شده دراین منطقه هستیم.
در جست‌وجوی لاشه‌های سالم
وی می‌افزاید: تا زمانی که آزمایش‌ها به‌صورت دقیق و با یافتن لاشه سالم و تجزیه نشده فوک‌ها انجام نشود ، نمی‌توان عاملی قطعی را برای مرگ این گونه ارزشمند آبزی دریای خزر مطرح کرد. با توجه به اینکه لاشه‌های به ساحل رسیده تجزیه شده هستند ، مشخص است این فوک‌ها دست‌کم بیش‌از یک هفته پیش تلف شده‌اند و جریان آب آنها را به ساحل آورده‌است. ربیعی ادامه می‌دهد: بنابراین احتمال اینکه تعداد فوک‌های تلف شده بیشتر باشد ، زیاد است. برهمین اساس پایش دریایی تا محدوده حدود ۴کیلومتری ساحل برای یافتن لاشه‌ سالم فوک‌ها که مدت کم‌تری از تلف شدن آنها گذشته باشد ، با همکاری اداره بنادر و دریانوردی و اداره‌کل شیلات مازندران در دستورکار قرار دارد.
این مسئول به پیشینه شیوع بیماری درمیان فوک‌های خزری اشاره می‌کند و می‌گوید: سال۲۰۰۷ نیز مرگ تعداد زیادی از فوک‌های خزری مشاهده شده بود که پس از انجام آزمایش‌ها ، مشخص شد دلیل مرگ این گونه‌ها ، نوعی بیماری ویروسی بوده که از سگ‌سانان به این آبزیان منتقل شده‌است. اکنون هم ممکن است یک بیماری ویروسی درمیان فوک‌ها شایع شده باشد ، اما هنوز هیچ دلیل روشنی وجود ندارد. البته می‌توان مسائلی مانند آلودگی دریا به‌دلایل مختلف را دراین زمینه دخیل دانست. دراین میان برخی کارشناسان به احتمال اثرگذاری برگزاری مانور نظامی مشترک ترکیه و جمهوری‌آذربایجان در آب‌های دریای خزر که تیرماه برگزار شد نیز اشاره می‌کنند ، اما با توجه به مشاهده شدن لاشه فوک‌های خزری در سواحل روسیه پیش از برگزاری مانور نظامی جمهوری‌آذربایجان ، احتمال اینکه مانور نظامی عامل مرگ فوک‌ها باشد ، ممکن است چندان قوی نباشد.

سرپرست اداره حفاظت محیط‌زیست آستانه‌اشرفیه: دلایل مرگ فوک‌ها در دست بررسی است ، اما هیچ‌گونه علائمی از ضرب و جرح بر روی لاشه‌ها مشاهده نشده‌ است.
مرگ خاموش فوک‌های خزری در گیلان
از سوی دیگر مرگ ۴فوک خزری در سواحل گیلان نگاه‌ها را متوجه این گونه ارزشمند دریای خزر کرده‌است. در ۲هفته منتهی به شهریور ماه و اوایل مهر ماه لاشه ۲فوک خزری در سواحل آستانه‌اشرفیه و ۲لاشه دیگر در انزلی و رضوانشهر کشف شده‌است. با توجه به این موضوع ، اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست استان گیلان اعلام کرده‌است نمونه‌گیری‌های لازم از این گونه درخطر انقراض انجام شده تا دلیل دقیق مرگ فوک‌ها مشخص شود.
این‌درحالی‌است که از سال۲۰۰۸ میلادی نام فوک خزری در فهرست قرمز اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت به‌عنوان یک گونه درخطر انقراض قرار گرفته‌ است. از آن زمان محققان از کشورهایی مانند ژاپن ، هلند و انگلستان بررسی روی این گونه جانوری دریای خزر را آغاز کردند. با این‌حال هنوز هم در کشورهای حاشیه دریای خزر برنامه مدونی برای حفاظت از فوک خزری تدوین نشده‌است. اگرچه در سال‌های اخیر درباره ضرورت حفاظت از فوک خزری کنفرانس‌هایی برگزار شده‌است ، اما برگزاری چنین برنامه‌هایی تاکنون منجر به یافتن راهکارهای عملی باهدف نجات گونه فوک‌خزری از خطر انقراض نشده‌است.
بررسی‌ها برای پی بردن به دلیل افزایش مرگ فوک‌های خزری در حال انجام است ، اما مشکل اینجاست که لاشه‌های کشف شده تجزیه شده هستند و به‌دلیل تخریب بافت ، بدن فوک‌ها قابلیت بررسی آزمایشگاهی را ندارد.
فوک خزری با نام علمی (Pusa caspica) یک گونه پستاندار دریایی کمیاب است که فقط در دریای خزر و رودخانه‌های منتهی به آن مانند « ولگا » و « اورال » زندگی می‌کند. این گونه به‌طور میانگین ۱.۵ متر طول و ۸۰کیلوگرم وزن دارد و یکی از کوچک‌ترین انواع فوک به‌شمار می‌رود. در سال‌های اخیر به‌صورت پراکنده گروه‌هایی مردم‌نهاد مانند مرکز حفاظت از فوک خزری در کشورهایی مانند ایران ، روسیه ، ترکمنستان و قزاقستان برای حفاظت از این گونه آغاز به‌کار کرده‌اند. یکی از دستاوردهای مهم سازمان‌های مردم‌نهاد برای حفاظت از فوک خزری ، لغو شکار قانونی فوک خزری در کشور روسیه و به‌ویژه در قسمت شمالی دریای خزر بوده‌است.
علائم آسیب‌های فیزیکی مشاهده نشد
سرپرست اداره حفاظت محیط‌زیست آستانه‌اشرفیه درباره کشف لاشه فوک ‌خزری در بندر کیاشهر می‌گوید: با اعلام گزارش مردمی مبنی بر مشاهده لاشه فوک خزری در سواحل بندر کیاشهر ، کارشناسان اداره حفاظت محیط‌زیست به منطقه اعزام شدند و لاشه فوک‌های تلف شده را در ۲نقطه و در فاصله یک کیلومتری از یکدیگر ، شناسایی کردند.
« رضا زمانی » اظهار می‌کند: پس از انجام بایومتری (زیست‌سنجی) در محل کشف لاشه‌ها و نمونه‌برداری از آن ، گزارش‌های لازم برای روشن شدن دلیل مرگ این گونه‌ منحصربه‌فرد و در خطر انقراض تهیه و به اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست استان گیلان ارسال شد.
وی اضافه می‌کند: دلایل مرگ فوک‌ها در دست بررسی است ، اما هیچ‌گونه علائمی از ضرب و جرح بر روی لاشه‌ها مشاهده نشده‌ است.
برنامه‌ای برای حفاظت از فوک‌ها
درچنین شرایطی رئیس اداره نظارت بر امور حیات‌وحش اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست گیلان نیز از تدوین برنامه عملی حفاظت از فوک‌های خزری ازسوی دفتر حفاظت محیط‌زیست دریایی خبر می‌دهد.
« حسین علی‌نژاد » درباره دلایل مرگ فوک‌های خزری که طی هفته‌های گذشته در سواحل گیلان مشاهده شده‌است ، به خبرنگارهمشهری می‌گوید: تاکنون دلیل مرگ این فوک‌ها در سواحل استان مشخص نشده‌است. فوک‌های خزری ممکن است به دلایل طبیعی و براثر بیماری از میان رفته باشند.
وی با تأکید به اینکه مشاهده لاشه فوک‌های خزری در سواحل گیلان مسبوق به سابقه است و در سال‌های گذشته نیز شاهد به ساحل کشیده شدن لاشه این پستاندار دریای خزر بوده‌ایم ، می‌افزاید: فوک‌های خزری بر اثر بیماری ، برخورد با شناورها یا خفگی در تورهای صیادی کشته می‌شوند که لاشه آنها توسط امواج دریا به سواحل می‌رسد. این موضوع در همه خطوط ساحلی دریای خزر قابل مشاهده است.
علی‌نژاد با بیان اینکه به صیادان استان در زمینه نحوه مواجهه با فوک‌های خزری و آزادسازی آنها از تور صیادی آموزش‌های لازم ارائه شده‌است ، ادامه می‌دهد: بخشی از مرگ و میر فوک‌های خزری به حضور صیادان غیرمجاز برمی‌گردد. خوشبختانه در سواحل استان ، شکارچی فوک نداریم.
رئیس اداره نظارت بر امور حیات‌وحش اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست گیلان اضافه می‌کند: آماری از جمیعت فوک‌های خزری در دست نیست. فوک کاسپین یا خزری تنها پستاندار دریای خزر به‌حساب می‌آید که در سال‌های اخیر بیش‌از ۹۰درصد جمعیت آن از میان رفته‌است.

بهار امسال برخی منابع رسمی اعلام کردند که لاشه ۱۷۰فوک خزری در سواحل روسیه مشاهده شد.
نقش برهم خوردن زنجیره‌غذایی در مرگ فوک‌ها
ماهان مه‌رو-کارشناس محیط‌زیست
مشاهده لاشه فوک‌های خزری طی هفته‌های اخیر در سواحل استان‌های گیلان و مازندران ، بار دیگر خطر انقراض این گونه کمیاب را گوشزد کرد. با این وجود باید بدانیم که تا ۳دهه گذشته جمعیت فوک‌های خزری حدود یک میلیون قلاده بود که اکنون تخمین زده می‌شود جمعیت این‌گونه به حدود ۷۰هزار قلاده رسیده‌است؛ یعنی طی ۳دهه جمعیت این گونه‌ ارزشمند تا ۹۰درصد کاهش یافته‌است. درچنین شرایطی با وجود اینکه شکار گسترده فوک‌ها در سواحل شمالی روسیه ، سبب اعتراض گسترده فعالان محیط‌زیست شد ، اما تاکنون هیچ‌یک از کشورهای ساحلی دریای خزر ، اقدام ویژه‌ای برای حفاظت از فوک‌های این دریا انجام نداده‌اند.
در روسیه از پوست فوک‌ها برای تولید لباس و از گوشت آنها در مزرعه پرورش روباه استفاده می‌شود. در سواحل ایران نیز چالش‌هایی مانند آلودگی آب و گیرکردن در تور صیادان غیرمجاز ، از عمده‌ترین عوامل مرگ فوک‌ها به‌حساب می‌آید. اینها درحالی‌است که آلودگی میکروبی و ورود فاضلاب شهرها به دریا را باید از مهم‌ترین عوامل مرگ فوک‌های خزری دانست. کاهش منابع‌غذایی از جمله عوامل دیگری است که باید مورد توجه قرار گیرد؛ با ورود گونه آبزی « شانه‌دار مهاجم » به دریا ، خودتکثیری آنها و همچنین نداشتن دشمن طبیعی در محیط دریا ، زمینه مناسب برای گسترش جمعیت « شانه‌دار مهاجم » مهیا می‌شود و آنان از فیتوپلانکتون‌ها (دسته‌ای از آغازیان گیاه مانند) تغذیه می‌کنند که غذای اصلی ماهی « کیلکا » به‌حساب می‌آید.
در این میان جمعیت کیلکاها به‌دلیل نبود غذا و نیز صید با لنج‌های بزرگ رو به کاهش گذاشته‌ است و از آنجا که ماهی کیلکا غذای فوک‌های خزری به‌حساب می‌آید ، این موضوع سبب می‌شود فوک‌ها نیز به دلیل نبود غذا تلف شوند. یعنی این زنجیره غذایی به‌هم پیوسته است و درصورت به خطر افتادن یک گونه از آنها ، بقیه گونه‌ها نیز درمعرض خطر قرار می‌گیرند. ازسوی دیگر می‌توان به این موضوع هم اشاره کرد که فوک‌ها نیاز دارند برای تنفس به خشکی بیایند ، اما اراضی ساحلی ما امن نیست و بیشتر اراضی ساحل یا تصرف شده یا مردم در آنجا تفرج می‌کنند. بر این اساس ساحل امن وجود ندارد و در این شرایط فوک‌ها به‌دلیل بدن دوکی شکل خود ، نمی‌توانند به تهدیدها پاسخ درستی بدهند و سریع از مرکز تهدیدات دور شوند. تنها در بخش‌هایی از سواحل کیاشهر و انزلی امنیت نسبی برای حضور فوک‌ها وجود دارد. در نهایت باید در نظر داشت که طی سال‌های اخیر جمعیت فوک‌های خزری به‌صورت چشمگیری کاهش پیدا کرده؛ چالشی که گذر از آن نیازمند برنامه‌ریزی‌های دقیق داخلی و منطقه‌ای است.

مدیر مرکز حفاظت فوک خزری ایران: این احتمال نیز وجود دارد که یک بیماری نوپدید درمیان این گونه‌ها شایع شده باشد.
۳ احتمال در مرگ فوک‌های خزری
دکتر امیر صیاد شیرازی-مدیر مرکز حفاظت فوک خزری ایران
مرگ فوک‌های خزری که در یک قرن گذشته تعدادشان به‌صورت چشمگیری کاهش پیدا کرده‌است ، طی ۲سال اخیر در روسیه و اکنون در قسمت‌های جنوبی دریاچه خزر ابهام‌هایی را ایجاد کرده که هنوز عوامل آن به‌درستی و به طور دقیق مشخص نشده‌است. درحال‌حاضر فقط می‌توان چند احتمال را برای مرگ فوک‌های خزری در آب‌های شمالی ایران مطرح کرد که شامل بیماری ، فعالیت‌های نظامی یا آلودگی‌های نفتی است ، اما دراین میان با توجه به مشاهده‌ها و نشانه‌های موجود ، احتمال بیماری در نگاه نخست پایین‌تر به نظر می‌رسد ، چراکه با شیوع بیماری در یک گله ، معمولا جانور به مرور ضعیف می‌شود و باتوجه به کم‌توان شدن در شکار ، به سمت ساحل حرکت می‌کند و مرگ در نزدیکی ساحل اتفاق می‌افتد.
این‌ در حالی‌ است که لاشه‌های کشف شده در سواحل جنوبی خزر نشان می‌دهد مدت زیادی از تلف شدن فوک‌ها گذشته است. یعنی مرگ در فاصله زیاد از ساحل اتفاق افتاده و لاشه به‌مرور با حرکت امواج ، به ساحل آورده شده‌است. به همین دلیل نیز لاشه‌ها تجزیه شده‌اند و قابلیت انجام آزمایش میکروبی روی آنها وجود ندارد. با این‌حال این احتمال نیز وجود دارد که یک بیماری نوپدید درمیان این گونه‌ها شایع شده باشد. مرگ فوک‌ها طی ۲سال اخیر در سواحل داغستان روسیه نیز مشاهده شده که آمار قابل‌توجهی هم داشت. براساس آمارهای رسمی ، امسال ۱۷۰ لاشه و سال‌گذشته حدود ۳۰۰ لاشه فوک خزری دراین منطقه مشاهده شده‌است.
البته به‌گفته برخی کارشناسان ، سال‌گذشته تعداد لاشه‌های فوک خزری در سواحل داغستان بیش‌از هزار قلاده بود که ابتدا اعلام شد به‌دلیل مسمویت با گاز متان ناشی از فعالیت‌های نفتی جمهوری‌آذربایجان این اتفاق رخ داده‌است ، اما بعد این احتمال را منتفی اعلام کردند. نکته قابل توجه دیگر در مرگ اخیر فوک‌ها جنسیت آنهاست. از ۱۵ لاشه کشف شده تا ۱۱ مهرماه ، ۱۴ لاشه متعلق به فوک‌های نر بوده‌است. با این حال تا زمانی که لاشه سالم به‌دست نیاید ، نمی‌توان اظهارنظر دقیقی درباره علل مرگ فوک‌های خزری بیان کرد.
--- ---
...

ادامه در منبع لینک »

موارد مشابه بر اساس تراکم کلیدواژه
مرگ بی‌صدای فوک‌ها در سواحل دریای خزر | کشف ۱۴ لاشه در ۱۰ روز...
hamshahrionline.ir ۱۴۰۰/۰۷/۱۰ طبیعت
لاشه ۱۴ فوک خزری که هیچ نشانی از ضربه و گیر کردن در تورهای صیادی بر آنها وجود نداشت، طی ۱۰ روز گذشته در سواحل خزر در ایران کشف شد. همشهری- محمدباریکا...ادامه مطلب»

سعودی هاو تلاش برای احیای آبروی از‌دست رفته ...
irinn.ir ۱۳۹۳/۰۹/۰۲ سیاست
این روزها سیاستمداران ریاض دست به ابتکار عمل و اقدامات جدیدی می‌زنند که هدف اصلی آن را باید احیای هژمونی منطقه‌ای این کشور عنوان کرد. این تحرکات در س...ادامه مطلب»

تاسیس حزب توده ایران...
fa.wikipedia.org 02/10/1941 تاریخ
بلافاصله پس از تبعید رضاشاه پهلوی و آزادی زندانیان سیاسی، عده‌ای از اعضای جوان‌تر «۵۳ نفر» مارکسیست مشهور، از جمله ایرج اسکندری، بزرگ علوی، عبدالحسین ...ادامه مطلب»

توضیح محیط زیست در مورد حضور نهنگ قاتل ...
fararu.com ۱۳۹۶/۰۳/۲۱ طبیعت
مدیرکل دفتر زیست بوم‌های دریایی سازمان حفاظت محیط زیست ضمن تایید خبر حضور نهنگ قاتل در آب‌های خلیج فارس اظهار کرد: این گونه خطری برای انسان ندارد و بر...ادامه مطلب»

حیات وحش ایران: پلنگ طبس ...
tabasenc.ir ۱۳۹۳/۱۲/۲۴ طبیعت
پلنگ طبس | دسته بندی حیات وحش طبس این حیوان منطقه نایبند زیست میکند .پناهگاه حیات وحش نایبندان در جنوب و جنوب غربی طبس واقع شده است. فاصله پناهگاه ت...ادامه مطلب»


EOF